|
بوالقاسم فردوسی
بیوک شاعر ابوالقاسم فردوسی خراسان ولایتینینگ توس شهریده کمبغل عایله ده دنیاگه کیلدی.فردوسی کینگ قمراولی و چقور علم یگه سی بؤلیب ایتیشدی.شو باعث اونی "حکیم "،"دانشمند"دیب اولوغلگنلر.شاعر ایجادینینگ عینی گللگن دوریده غزنه شهریده (حاضرگی افغانستان حدودی)-تورک سلطانی محمودغزنوی سراییده یه شب ،ایجاد قیلدی.
فردوسی محمودغزنویگه بخیشلب مشهور "شاهنامه "اثرینی یازدی.لیکن بو اثر محمود غزنوی تمانیدن ایترلی قدرلنمدی.
روایت قیلیشلریچه،سلطان غزنوی فردوسینینگ یازیله جک ""شاهنامه"اثرینینگ هر بیر بیتی اوچون بیته دن آلتین تنگه بیریشنی وعده قیلگن. 60000 بیتدن عبارت اثر تیار بؤلگندن کیین یسه غزنوی وعده سیدن قیته دی.فردوسیگه غزنوی کاروان آرقلی بیریب یوبارگن تنگه لرینینگ همه سی کوموش بؤلیب چیقه دی.بوندن قتتیق رنجیگن شاعر تنگه لرنینگ بیر قسمینی کاروانده گی لرگه ،باشقه قسمینی حماللرگه اوله شه دی.تنگه لرینینگ قالگن همه سیگه یسه یخنه ایچیملیکلر ساتیب آله دی.
اونینگ بو حرکتلری حکمدارگه قرشی ناراضیلیکنینگ یقال افاده سی یدی. سلطان غزنوی شاعر نی فعلینینگ آیاقلری آستیده تشلب ،جزالش حقیده فرمان بیره دی.فردوسی توغیلگن یرینی تشلب ،مسافرلیکده حیات کیچیریشگه مجبور بؤله دی.
***
غم - قیغو هم ، حضور-حلاوت هم عقلدندیر.اولوغوارلیک و بوزیلیش هم عقلدندیر.
***
سین دانشمندنینگ منه بو سؤزلرینی تینگله گنمیسن؟ او حقیقت سیورلرگه شونده ی تعلیم بیره دی :"اؤیله مسدن قدم باسیب ،خطاگه یؤل قؤیگن کس پشیمان بؤله دی. اودانالر نزدیده احمققه ،یقینلری نزدیده بیگانه گه ایله نه دی ".
***
عالمده ینگ اول انسان عقلی یرلگن.عقل قلب پاسبانیدیر.عقل ینه اوچ قؤریقچی :تیل ،کؤز ،قولاق نینگ اوستیدن هم پاسبانلیک قیلوچیدیر.زیرا ،ایزگولیک و یاوزلیک عینن انه شو اوچ اعضا آرقلی قلب گه کیریب باره دی.
***
نی سببدن اوزاق عمر کؤرماق تیلیسن ؟بیله سن-کو ،بیری-بیر عالم سیرلرینی هیچ قچان انگلب یته آلمیسن.
***
یاوزلیک حکمران بؤلگن سراینینگ قانونی شونده ی : یا سین یگرده اؤلتورورسن ،یا سینگه یگر اؤرنه تورلر.
***
کهنه عالم اودومی شونده ی : سیرلر دینگیزیده سوزیویره میز-و ،لیکن هیچ قچان قیرغاقنی کؤرالمی میز.
***
دانشمند دیدی: "آچکؤزلیک و محتاجلیک - منگو بیدار ایککی ابلیس " .
***
پرواز قنچه لر یوکسک بؤلسه ، قولش شونچه لیک دهشتلیدیر.
***
عقلی سؤز دور-جواهرلرو تاج-تختدن هم قیمتلیراقدیر.
***
ای حکمدار ، ادراکلی ، سخی،عدالتلی بؤل. ایلنینگ بختی حکمدارنینگ بختیدیر.
ای حکمدار ،یالغاننی تاج-تختگه یقینلشتیرمه.دایما حقیقت یؤلینی توت.
ای حکمدار ،ایزگو ایشلر اوچون مبلغنی ایه مه.یوره گینگگه بیر لحظه هم قؤرقونی یؤللتمه
.عکس حالده قؤشنی شاه ددیللنیب ،باش کؤترگی.بو سیرکلفت حیاتده دانا و بردم بؤل .یوز بیرگن هر
بیر حادثه گه مناسب بها بیره بیل . ینه شونی بیلگیل کی ، کیم آسمان قدر بغری کینگ ،سخی بؤلسه ،اؤشه سلطانل
یککه لایقدیر. نادان مصلحتچیلردن سقلن. توبن کیشیلرنینگ سؤزلریگه قولاق آسمه :اولرنینگ یوره گیده
حسد مجسم .سیرینگنی حتا ینگ یقین آدمینگگه هم ایتمه ، عکس حالده کلفت لرنینگ کیتی کؤرینمی قالور.
اؤزینی همه دن اوستون قؤیوچیلرنی مشورتگه یقینلشتیرمه.
تیارلاوچی : داکتر عزیزالله فاریابی
| 
